เพาะเห็ดขอนขาว ทำง่ายได้เงินดี มีอาชีพเสริม
สวัสดีค่ะ วันนี้มีเรื่องของเห็ดมาฝากกันค่ะ ที่นำเห็ดชนิดนี้มาเพราะมีน้องคนหนึ่งในที่ทำงานนะค่ะ กำลังมองหาอาชีพเสริมอยู่ แบบว่าทำกันในครัวเรือน เจ้าของบล็อกก็คิดว่าจะนำเอาวิธีการเพาะเห็ดขอนขาว การสร้างโรงเรือน รวมทั้งเคล็ดลับอื่นๆ ที่อาจจะเป็นประโยชน์แก่ท่านผู้อ่านรวบรวมมาให้ศึกษากัน และหากมีข้อแนะนำหรือเสนอแนะก็ฝากข้อความไว้ก็ได้ค่ะ
เห็ดขอน เป็นเห็ดที่ขึ้นได้เองตามธรรมชาติ ตามขอนไม้ที่ผุพังในเขตป่าร้อนชื้น เช่น ประเทศไทย ลาว เขมร เวียดนามและมาเลเซีย ประชาชนนิยมบริโภคกันมากเพราะรสชาติดี ปัจจุบันเกษตรกรหันมาสนใจการเพาะเห็ดชนิดนี้กันมากขึ้นเรื่อย ๆ ประกอบกับการเพาะและการดูแลรักษาไม่ยุ่งยากเกินไป และเหมาะกับสภาพดินฟ้าอากาศของไทยเรา โดยเฉพาะภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพราะบางปีเพาะได้แม้กระทั่งฤดูหนาว มาดูวิธีการตั้งแต่เริ่มเพาะกันเลย
โรงเรือนเพาะเห็ดขอน
ขั้นตอนที่ 1. นำก้อนเห็ดที่ได้กำหนดเปิดมาเรียงที่โรงเปิดดอกเรียบร้อยแล้ว ยังไม่ต้องปิดโรงเรือน กันฝนกับแสงแดดก็พอ
ขั้นตอนที่ 2. แกะกระดาษหนังสือพิมพ์ สำลี คอ และแคะเม็ดข้าวฟ่างออกให้หมดยังไม่ต้องรดน้ำ
ขั้นตอนที่ 4. รดน้ำวันล่ะ 4-5 รอบ/วัน ให้อุณหภูมิอยู่ที่ 32-38 องศา
ขั้นตอนที่ 5. รอประมาณ 7-8 ชม. หรือมากกว่าหรือน้อยกว่าแล้วแต่อุณหภูมิก็สามารถมาเก็บผลิดได้
ลักษณะดอกที่ควรเก็บหน้าแรก
- อาหารเพาะ
- หัวเชื้อเห็ดลมและเห็ดขอนขาว
- ถุงพลาสติกทนร้อนขนาด 7″x13″ 8″x13″ หรือ 9″x13″ ฯลฯ
- คอพลาสติกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1-1.5 นิ้ว
- สำลี ยางรัด
- ถังนึ่งไม้อัดความดัน
- โรงเรือนหรือสถานที่บ่มเส้นใย และเปิดดอก
- ขี้เลื่อยแห้ง (ไม้ยางพารา, ไม้มะขามฯลฯ) 100 กิโลกรัม
- รำละเอียด 3-5 กิโลกรัม
- ปูนขาว หรือ แคลเซียมคาร์บอเนต หรือยิปซั่ม 0.5-1 กิโลกรัม
- น้ำตาลทราย 2-3 กิโลกรัม
- ผสมน้ำ ปรับความชื้น 50-55 กิโลกรัม
- ขี้เลื่อยไม้เบญจพรรณ 100 กิโลกรัม
- แอมโมเนียมซัลเฟต 1 กิโลกรัม
- ปูนขาว 1 กิโลกรัม
- ผสมส่วนผสมทั้ง 3 ชนิด หมักกับน้ำประมาณ 2-3 เดือน
- กลับกองประมาณ 3-4 ครั้ง นำไปผสมกับรำละเอียด 3 กิโลกรัม
- น้ำตาลทราย 2 กิโลกรัม
- ปรับความชื้นประมาณ 50-55 เปอร์เซ็นต์
วิธีเพาะ
1. บรรจุอาหารเพาะลงในพลาสติกทนร้อน กดให้แน่น สูงประมาณ 2/3 ของถุง รวบปากถุง สวมคอพลาสติก พับปากถุงลงมา ดึงให้ตึง รัดยางให้แน่น อุดด้วยสำลี หุ้มทับด้วยกระดาษหรือฝาครอบพลาสติก
2. นำไปนึ่งฆ่าเชื้อ ที่อุณหภูมิ 90-100 องศาเซลเซียส สม่ำเสมอ เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 3 ชั่งโมง จากนั้นทิ้งให้เย็น
3. นำถุงพลาสติกที่นึ่งฆ่าเชื้อแล้ว มาใส่เชื้อจากหัวเชื้อเห็ดที่เตรียมไว้ โดยทั่วไปจะเลี้ยงในเมล็ดข้าวฟ่าง เขย่าให้เมล็ดข้าวฟ่างกระจายออก และใส่ลงในถุงอาหารประมาณถุงละ 15-20 เมล็ด โดยปฏิบัติในที่สะอาดไม่มีลมโกรก เพื่อป้องกันการปนเปื้อนของเชื้อโรคและแมลง
4. นำไปวางในโรงเรือนหรือสถานที่สำหรับบ่มเส้นใย อุณหภูมิประมาณ 28-32 องศาเซลเซียส เพื่อให้เส้นใยเจริญ
การเจริญของเส้นใยเห็ดลมเส้นใยเห็ดลมใช้เวลาในการเจริญเต็มอาหารเพาะน้ำหนัก 800-1,000 กรัม ประมาณ 30-35 วัน จากนั้นเส้นใยจะค่อยๆ เริ่มเปลี่ยนสีเป็นสีส้ม จนถึงสีน้ำตาลเข้ม หรือสีดำ โดยเฉพาะเมื่อถูกอากาศและแสงระยะเวลาการเจริญทางเส้นใยจนเริ่มให้ดอกเห็ด ขึ้นกับสายพันธุ์ โดยเฉลี่ยใช้เวลาประมาณ 80-90 วัน
การเจริญของเส้นใยเห็ดขอนขาว คล้ายกับเห็ดลม แต่มีระยะเวลาการเจริญทางเส้นใยตั้งแต่เพาะเชื้อจนเริ่มให้ดอกเห็ด เฉลี่ย 20-30 วัน
โรงเรือนเปิดดอก โรงเรือนเปิดดอกเห็ดลมและเห็ดขอนขาว ควรให้มีแสงผ่านเข้าภายในโรงเรือนได้ประมาณ 60-70% มีช่องเปิดปิดสำหรับถ่ายเทอากาศ อาจใช้ตาข่ายพรางแสงมุงหลังคาและฝา และในกรณีฤดูฝน มุงหลังคาทับด้วยคา หรือวัสดุกันน้ำ
การเปิดถุงและการกระตุ้นให้เกิดดอก
เปิดจุกสำลี หรือตัดปากถุง วางในโรงเรือน ให้ความชื้นโดยการให้น้ำในโรงเรือนและบริเวณก้อนเชื้อ ให้มีความชื้นสัมพัทธ์ 70-80%
ปรับโรงเรือนให้มีสภาพร้อนชื้น อุณหภูมิประมาณ 33-36 องศาเซลเซียส ประมาณ 2-3 วัน ดอกเห็ดจะเริ่มงอก จากนั้นปรับอุณหภูมิในโรงเรือนให้ลดลงมีอากาศถ่ายเทได้ดี ความชื้นสัมพันธ์ 60-70% มีแสงสว่างปานกลางเพื่อให้ดอกเห็ดเจริญเติบโตต่อไป ในระหว่างให้ผลผลิตแต่ละครั้งเส้นใยเห็ดลมจะพักตัวประมาณ 15-20 วัน ส่วนเห็ดขอนขาวจะทยอยให้ผลผลิต
การแก้ปัญหาเห็ดขอนขาวไม่ออกดอก
1. ในการเพาะเห็ดขอนขาวนั้น บริเวณที่เพาะเห็ดต้องไม่ร่มเกินไป บริเวณหลังคาต้องให้แสงแดดส่องถึงพื้นโรงเรือนด้วย ก็หมายความว่า โรงเรือนที่ใช้ในการเพาะเห็ดขอนขาวนั้นต้องไม่ทึบเกินไป ต้องให้มีแสงส่องผ่าน ซึ่งแสงนี่แหละจะเป็นตัวกระตุ้นให้เห็ดเกิดดอกดียิ่งขึ้น
2. การรักษาอุณหภูมิและความชื้น เห็ดขอนขาวต้องการอุณหภูมิในการเกิดดอกประมาณ 32-35 องศาเซลเซียส และอาศัยความชื้นสัมพัทธ์ ประมาณ 80-90 เปอร์เซ็นต์ นั่นแสดงให้เห็นว่าเราจะต้องมีการให้น้ำ รักษาความชื้น และดูแลเรื่องอุณหภูมิให้เหมาะสมแค่นี้ก็ไม่ทนที่จะเก็บดอกแล้ว
การเพาะเห็ดขอนขาวถือเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับคนที่กำลังมองหาอาชีพเสริมหรืออยากมีรายได้เพิ่มจากพื้นที่ว่างรอบบ้าน จุดเด่นของเห็ดชนิดนี้คือสามารถเพาะในโรงเรือนขนาดไม่ใหญ่มาก ใช้วัสดุและอุปกรณ์ที่หาได้ไม่ยาก และหากมีการดูแลเรื่องความสะอาด อุณหภูมิ ความชื้น และแสงสว่างอย่างเหมาะสม ก็สามารถทยอยเก็บผลผลิตได้
อย่างไรก็ตาม การเพาะเห็ดขอนขาวให้ได้ผลดีไม่ได้ขึ้นอยู่กับการทำตามขั้นตอนเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยการสังเกตและเรียนรู้จากก้อนเห็ดในแต่ละรุ่นด้วย เพราะสภาพอากาศ อุณหภูมิ ความชื้น และสายพันธุ์ของเห็ด ล้วนมีผลต่อการเจริญเติบโตและการออกดอก
สำหรับมือใหม่ที่สนใจ แนะนำให้เริ่มจากจำนวนก้อนไม่มากก่อน ทดลองเรียนรู้ตั้งแต่การเตรียมก้อนเชื้อ การบ่มเส้นใย การเปิดดอก ไปจนถึงการเก็บและจำหน่าย เมื่อเริ่มเข้าใจและสามารถควบคุมสภาพโรงเรือนได้ดีแล้ว จึงค่อยเพิ่มจำนวนก้อนในภายหลัง วิธีนี้จะช่วยลดความเสี่ยงและทำให้เรามีประสบการณ์มากขึ้นเรื่อย ๆ
ที่สำคัญ ก่อนลงทุนทำเป็นอาชีพเสริม ควรสำรวจตลาดในพื้นที่ของตัวเองด้วยว่า มีร้านอาหาร ตลาดสด พ่อค้าแม่ค้า หรือผู้บริโภคที่ต้องการซื้อเห็ดขอนขาวมากน้อยแค่ไหน เพราะการวางแผนตลาดควบคู่ไปกับการผลิต จะช่วยให้ขายผลผลิตได้ง่ายและมีโอกาสสร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง
หวังว่าข้อมูลเรื่อง เพาะเห็ดขอนขาว ในบทความนี้ จะเป็นแนวทางสำหรับผู้ที่กำลังมองหาอาชีพเสริมหรืออยากทดลองเพาะเห็ดไว้บริโภคและจำหน่าย หากเริ่มต้นจากสิ่งเล็ก ๆ เรียนรู้และปรับปรุงไปทีละขั้น การเพาะเห็ดขอนขาวก็สามารถพัฒนาเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับครอบครัวได้ค่ะ
บทความอื่นที่น่าสนใจ
