เทคนิคน็อกเย็น ไม่ต้องมีห้องเย็นก็รักษาความสดของผักได้

ประเทศไทยเป็นเมืองที่มี 3 ฤดู ใน 1 ปี คือ ฤดูร้อน ฤดูร้อนมากและฤดูร้อนที่สุด ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เกษตรกรส่วนใหญ่ มีปัญหาในการจัดเก็บผลผลิตเพื่อรอส่งขาย ยิ่งเป็นประเภทผักแล้ว หากเจออากาศร้อนเข้าไป อาจจะทำให้ผลผลิตเสียหาย ขายไม่ได้ราคา

ดังนั้น การเก็บรักษาความสดของผักและผลผลิตถือเป็น อีกเรื่องหนึ่งที่เกษตรกรไม่ควรมองข้าม เพื่อให้คุณภาพของสินค้าเป็น เครื่องการันตีถึงฝีมือของผู้ผลิตและความพึงพอใจของลูกค้า ซึ่งหากเป็นเกษตรกรรายใหญ่หรือบริษัทห้างร้าน จะมีการลงทุนห้องเย็นเพื่อรักษาความสดของผลผลิต แต่สิ่งที่ตามมาก็คือ ต้นทุนที่สูงมากขึ้นและต้องใช้เงินลงทุนค่อนข้างมาก หากเกษตรกรสามารถใช้วิธีง่ายๆ ต้นทุนต่ำ ที่สามารถทำเองได้ ก็ถือเป็นเรื่องดีไม่น้อย

เทคนิคน๊อกเย็น

• ผักที่เก็บจากแปลง เตรียมรอขอส่งและขาย
• เตรียมน้ำเย็น โดยใช้น้ำแข็งแช่ลงในน้ำให้ได้อุณหภูมิ 5 องศาเซลเซียส หากจุ่มมือลงไปแล้วมือชาถือว่าใช้ได้
• นำผักลงไปแช่ประมาณ 5-10 วินาที
• นำผักที่แช่แล้ว มาจัดใส่กระบะหรือภาชนะบรรจุ สำหรับจัดเก็บหรือขนส่ง วิธีนี้จะช่วยคงความสดไว้ได้นาน 7 วัน

การเก็บรักษาความสด กรอบของผักสด เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่เกษตรกรควรให้ความสนใจ ยิ่งในยุคที่สามารถซื้อขายออนไลน์ และต้องมีการจัดส่งสินค้าไปถึงผู้บริโภคในเวลาอันจำกัด การรักษาความสดของผักก่อนจัดส่งจึงเป็นเรื่องที่เกษตรกรไม่ควรมองข้าม ทั้งนี้ก็เพื่อให้คุณภาพของสินค้าเป็นเครื่องการันตีถึงฝีมือของผู้ผลิตและความพึงพอใจของลูกค้า

บทความจาก คู่มือเกษตรกร…รู้ไว้ใช้จริง การเพาะปลูกพืช-ผัก
จัดทำโดย สถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• การเลี้ยงกบในกระชัง ดูแลง่ายใช้น้ำน้อย
• การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย เพาะง่ายประหยัดต้นทุน

ระวัง ด้วงหนวดยาวอ้อย ในอ้อย

ในช่วงนี้ขอให้ชาวไร่อ้อยเฝ้าระวังการระบาดของด้วงหนวดยาวอ้อย โดยตัวหนอนของด้วงหนวดยาวอ้อยจะเริ่มเข้าทำลายตั้งแต่ระยะเริ่มปลูกอ้อยด้วยการเจาะไชเข้าไปกัดกินเนื้ออ้อยภายในท่อนพันธุ์ ทำให้ท่อนพันธุ์ไม่งอก หน่ออ้อยอายุ 1–3 เดือนจะถูกกัดกินตรงส่วนโคนที่ติดกับเหง้าให้ขาดออก ทำให้หน่ออ้อยแห้งตาย หากอ้อยมีลำแล้วพบการเข้าทำลายของด้วงหนวดยาวอ้อยจะทำให้กาบใบและใบอ้อยแห้งตายทั้งต้นหรือทั้งกออ้อย หนอนที่มีขนาดเล็กจะกัดกินบริเวณเหง้าอ้อยทำให้การส่งน้ำและอาหารจากรากไปสู่ลำต้นและใบน้อยลง เมื่อหนอนมีขนาดใหญ่ขึ้นจะเริ่มเจาะไชจากส่วนโคนลำต้นขึ้นไปกินเนื้ออ้อย ทำให้ลำต้นเป็นโพรงเหลือแต่เปลือก ทำให้ลำต้นอ้อยหักล้มและแห้งตาย

คำแนะนำ

สำหรับอ้อยปลูกใหม่หากพบการเข้าทำลายของด้วงหนวดยาวให้ป้องกันกำจัดด้วยวิธีผสมผสาน คือไถพรวนดินแล้วเก็บตัวหนอนและดักแด้ของด้วงหนวดยาวอ้อยตามรอยไถ หากพบการเข้าทำลายไม่มากให้ป้องกันกำจัดด้วยศัตรูธรรมชาติ โดยโรยเชื้อราเขียวเมตาไรเซียม อัตรา 10 กิโลกรัมต่อไร่ บนท่อนพันธุ์พร้อมปลูกแล้วกลบดิน ส่วนในพื้นที่มีการระบาดของด้วงหนวดยาวอ้อยอย่างรุนแรง ให้ป้องกันกำจัดด้วยสารเคมีตามคำแนะนำ สารเคมีชนิดน้ำพ่นสารฆ่าแมลง ฟิโพรนิล 5% SC อัตรา 80 มิลลิลิตรต่อน้ำ ๒๐ ลิตร หรือ อัตรา 320 มิลลิลิตรต่อไร่ บนท่อนพันธุ์อ้อยพร้อมปลูกแล้วกลบดิน สารเคมีชนิดเม็ด โรยสารฆ่าแมลง ฟิโพรนิล 0.3% GR อัตรา 6 กิโลกรัมต่อไร่ บนท่อนพันธุ์อ้อยพร้อมปลูกแล้วกลบดิน

สำหรับอ้อยระยะแตกกอ

หากพบการระบาดของด้วงหนวดยาวอ้อยให้ทำการป้องกันกำจัดด้วยวิธีผสมผสาน ถ้าพบหน่ออ้อยแห้งตายให้ขุดกออ้อยและจับตัวหนอนและดักแด้ของด้วงหนวดยาวอ้อยออกมาทำลายนอกแปลง การป้องกันกำจัดด้วยศัตรูธรรมชาติให้ปิดร่องอ้อยแล้วโรยเชื้อราเขียวเมตาไรเซียม อัตรา 10 กิโลกรัมต่อไร่ให้ชิดกออ้อยแล้วกลบดิน ส่วนในพื้นที่มีการระบาดของด้วงหนวดยาวอ้อยอย่างรุนแรง ให้ป้องกันกำจัดด้วยสารเคมีตามคำแนะนำ การใช้สารเคมีชนิดน้ำให้เปิดร่องอ้อยแล้วพ่นสารฆ่าแมลง ฟิโพรนิล 5% SC อัตรา 80 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ อัตรา 320 มิลลิลิตรต่อไร่ ให้ชิดกออ้อยแล้วกลบดิน ส่วนการใช้สารเคมีชนิดเม็ดให้เปิดร่องอ้อยแล้วโรยสารฆ่าแมลง ฟิโพรนิล 0.3% GR อัตรา 6 กิโลกรัมต่อไร่ ให้ชิดกออ้อยแล้วกลบดิน

ด้วงหนวดยาวอ้อย พบการระบาดเข้าทำลายได้ทั้งอ้อยที่ปลูกใหม่และอ้อยที่อยู่ในระยะแตกกอ จึงขอให้เกษตรกรหมั่นสำรวจไร่อ้อยหากพบการระบาดไม่มากให้ป้องกันกำจัดด้วยวิธีกลและวิธีผสมผสาน แต่หากพบการระบาดรุนแรงให้ใช้สารเคมีชนิดและอัตราการใช้ตามคำแนะนำ กรณีการใช้เชื้อราเขียวเมตาไรเซียมและสารเคมีขณะใช้ดินต้องมีความชื้นหรือเป็นพื้นที่ที่สามารถให้น้ำได้ และในช่วงที่ฝนเริ่มตกด้วงหนวดยาวอ้อยจะออกเป็นตัวเต็มวัยให้เฝ้าระวังเมื่อฝนตกหนักครั้งแรกให้สำรวจตัวเต็มวัยในช่วงพลบค่ำ ถ้าไม่พบตัวเต็มวัยให้รอฝนตกซ้ำครั้งที่ 2 ด้วงหนวดยาวอ้อยจะออกจากดักแด้เป็นตัวเต็มวัยให้ทำกับดักหลุมในแปลงอ้อยเพื่อจับตัวเต็มวัยหรือเดินเก็บตัวเต็มวัยในแปลงอ้อยช่วงค่ำ”

แนวทางป้องกันและแก้ไข ทำการป้องกันกำจัดด้วยวิธีผสมผสาน ได้แก่

• การป้องกันกำจัดด้วยวิธีกล
     –  ไถพรวนดินแล้วเก็บตัวหนอนและดักแด้ของด้วงหนวดยาวอ้อยตามรอยไถ ก่อนปลูกอ้อย
     –  อ้อยระยะแตกกอ ถ้าพบกออ้อยที่มีหน่ออ้อยแห้งตายให้ขุดกออ้อย และเก็บตัวหนอนด้วงหนวดยาวอ้อย ออกไปทำลาย
• การป้องกันกำจัดด้วยศัตรูธรรมชาติ
     – โรยเชื้อราเขียวเมตาไรเซียม อัตรา ๑๐ กิโลกรัมต่อไร่ บนท่อนพันธุ์พร้อมปลูก(สำหรับอ้อยปลูก)
     – เปิดร่องอ้อยแล้วโรยเชื้อราเขียวเมตาไรเซียม อัตรา ๑๐ กิโลกรัมต่อไร่ ให้ชิดกออ้อยแล้วกลบดิน (สำหรับอ้อยตอ)
• การป้องกันกำจัดด้วยสารเคมี ในพื้นที่ที่มีการระบาดของด้วงหนวดยาวอ้อยอย่างรุนแรง ให้ป้องกันกำจัดด้วยสารเคมี
  การใช้สารเคมีชนิดน้ำ
       – พ่นสารฆ่าแมลง ฟิโพรนิล ๕% เอสซี อัตรา ๘๐ มิลลิลิตรต่อน้ำ ๒๐ ลิตร หรือ อัตรา ๓๒๐ มิลลิลิตรต่อไร่ บนท่อนพันธุ์อ้อยพร้อมปลูกแล้วกลบดิน (สำหรับอ้อยปลูก)
       – เปิดร่องอ้อยแล้วพ่นสารฆ่าแมลง ฟิโพรนิล ๕% เอสซี อัตรา ๘๐ มิลลิลิตรต่อน้ำ ๒๐ ลิตร หรือ อัตรา ๓๒๐ มิลลิลิตรต่อไร่ ให้ชิดกออ้อยแล้วกลบดิน (สำหรับอ้อยตอ)
  การใช้สารเคมีชนิดเม็ด
       – โรยสารฆ่าแมลง ฟิโพรนิล ๐.๓% จี อัตรา ๖ กิโลกรัมต่อไร่ บนท่อนพันธุ์อ้อยพร้อมปลูกแล้วกลบดิน (สำหรับอ้อยปลูก)
       – เปิดร่องอ้อยแล้วโรยสารฆ่าแมลง ฟิโพรนิล ๐.๓% จี อัตรา ๖ กิโลกรัมต่อไร่ ให้ชิดกออ้อยแล้วกลบดิน (สำหรับอ้อยตอ)
  หมายเหตุ
       – กรณีการใช้เชื้อราเขียวเมตาไรเซียม และสารเคมี ขณะใช้ดินต้องมีความชื้น หรือเป็นพื้นที่ที่สามารถให้น้ำได้

ที่มา : กรมวิชาการเกษตร

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• สูตรอาหารเป็ดลดต้นทุน เร่งไข่ดก ประหยัดค่าใช้จ่าย
• การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย เพาะง่ายประหยัดต้นทุน

ไผ่บงหวาน พืชทางเลือกใหม่ รสชาติหวานกรอบ ดูแลง่าย

ไผ่บงหวาน

ไผ่ เป็นพืชที่เราคุ้นเคยมานาน เป็นพีชมงคลชนิดหนึ่งที่ควรหามาปลูกประดับบ้าน บางพื้นที่ก็ปลูกเพื่อการบริ โภคหน่อ บ้างก็ปลูกเชิงการด้าเป็นไม้ใช้สอยเป็นพืชที่ มีประโยชน์นานับประการ ผลผลิตจากผ่ที่สำคัญคือ หน่อไม้ ซึ่งเป็นอาหารที่คนไทยนิยมกันมาก โดยเฉพาะภาคเหนือและอีสานสามารถนำหน่อไม้มาทำอาหาร ได้ทั้งประเภทแกง ผัด ต้มหรือใช้ถนอมอาหารเก็บไว้กินได้นานๆ

ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว หน่อไม้ที่ใช้รับประทาน มักจะต้องต้มหรือนึ่ง เพื่อเอารสขื่นทิ้งไป แล้วจึงจะนำมาปรุงอาหารหรือรับประทาน แต่ขังมีหน่อไม้อีกพันธุ์หนึ่งที่เราสามารถรับประทานดิบได้ โดยไม่ต้องต้มเอารสขมทิ้งไปก่อน และมีความหวานกรอบ คล้ายยอดมะพร้าว นั่นคือ ไผ่บงหวาน ด้วยคุณลักษณะเด่นของไผ่ชนิดนี้ น่าจะเป็นพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ ที่มือนาคตให้แก่เกษตรกร หากมีการรวมกลุ่มหรือปลูกกันอย่างจริงจัง

ข้อคำนึงก่อนตัดสินใจปลูกไผ่หวาน

• ไม่ควรเป็นพื้นที่น้ำท่วมขัง หรือพื้นที่ลุ่มต่ำ
• จะต้องมีแหล่งน้ำเพียงพอ
• ระขะปลูกที่เหมาะสม ต้องพิจารณาเพื่อให้เข้าไปปฏิบัติดูแลได้สะดวก

สภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ควรมีลักษณะเป็นดินร่วนปนทราย ถ้าเป็นดินเหนียว หรือดินโคกลูกรังจะต้องปรับปรุงดินก่อนปลูกด้วยการใส่ปุ๋ขคอกและปุ๋ขหมัก มีการเตรียมดินก่อนปลูก ด้วยการไถตากหน้าดินทิ้งไว้ประมาณ 2 สัปดาห์ เพื่อฆ่าเชื้อโรคและกำจัดวัชพืช หลังจากนั้นให้ไถอีกครั้งเพื่อปรับสภาพดินให้ร่วนซุย เหมาะต่อการปลูกไผ่

การเตรียมพื้นที่ปลูก

โดยเตรียมพื้นที่ไว้ตั้งแต่ฤดูแล้ง ซึ่งจะทำงานได้สะดวก สามารถลงมือปลูกได้ทันใบต้นฤดูฝน ถ้าเป็นพื้นที่ที่เป็นแอ่ง ที่ลุ่มน้ำขัง มีเนินหรือมีตอไม้อยู่ต้องไถบุกเบิกกำจัดตอออกให้หมด ปรับสภาพพื้นที่ให้เรียบแต่ถ้าเป็นพื้นราบอยู่แล้ว แค่ไถพรวนกำจัดวัชพืชอย่างเดียวก็พอแล้ว พื้นที่ที่จะปลูก ควรเป็นที่ โล่งไม่มีไม้ใหญ่ เพราะจะบังแสงและแย่งอาหารจาก ไผ่ ถ้าได้พื้นที่ใกล้แหล่งน้ำจะดีมาก เพราะไผ่เป็นพืชที่ต้องการน้ำมาก แต่ไม่ชอบน้ำขังในแหล่งที่สามารถมห้น้ำได้ตลอดทั้งปี สามารถปลูกไผ่หวานได้ตลอดปีเช่นกัน เริ่มโดยการไถดะ ตากดินไว้สัก 7-10 วัน เพื่อฆ่าเชื้อโรค แล้วไถพรวนให้ดินร่วนซุย แล้วขุดหลุมปลูกส่วนระยะปลูก จะใช้ระยะระหว่างต้นเท่าใด ขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ปลูก พิจารณาดังนี้

• ระยะปลูก 3 x 3 เมตร จะใช้ต้นพันธุ์ 178 ต้นต่อไร่
• ระยะปลูก 3.5 x 3.5 เมตร จะใช้ต้นพันธุ์ 131 ต้นต่อไร่
• ระยะปลูก 4 x 4 เมตร จะใช้ต้นพันธุ์ 100 ต้นต่อไร่

การปลูกระยะห่าง 2×4 เมตร และ 3×3 เมตร ถือว่าสะดวก และเหมาะสมกับการจัดการกับแปลงปลูกควรปลูกไผ่บงหวานในช่วงก่อนเข้าฤดูฝน คือเดือนมีนาคม-เมษายน เพราะต้น ไผ่จะมีการเจริญเติบโตเร็วกว่าการปลูกในช่วงฤดูฝน เหตุผลคือ ต้นไผ่จะตั้งตัวและออกรากก่อนเข้าฤดูฝน เมื่อฝนมาก็จะทำให้ไผ่เจริญเติบโตเร็วมาก แต่หากปลูกในช่วงฤดูฝน ต้น ไผ่ก็ต้องการปรับสภาพในช่วงแรก บางครั้งฝนตกมากน้ำขังแฉะ ก็ทำให้ต้นไผ่ชะงัก การเจริญเติบโตบ้าง วิธีการปลูกก่อนฤดูฝนจะดีกว่าปลูกในฤดูฝน

วิธีการปลูก

ขุดหลุมปลูกขนาด กว้าง x ยาว x ลึก 30-50 x 30-50 x 30-50 เซนติเมตร แล้วใช้ปุ๋ยหินฟอสเฟต 1 กระป๋องนม (ประมาณ 300-500 กรัม) ต่อหลุมผสมปุ๋ยคอกเก่าที่สลายตัวแล้วประมาณ / กิโลกรัม และสารฆ่าแมลงฟูราคาน 1 ช้อนแกง (10 กรัม) คลุกเกล้ากับดินคนให้ทั่ว แล้วใส่ลงไปในหลุมส่วนหนึ่งแล้วจึงนำถุงต้นกล้าไผ่หวาน ใช้ดินส่วนที่เหลือกลบให้ถึงโคนจนพูน กลบโคนให้แน่น อนึ่ง ก่อนปลูกควรนำกล้าพันธุ์วางไว้กลางแจ้งสัก 2 – 4 สัปดาห์ เพื่อให้ต้นกล้าพันธุ์ชินกับสภาพแสงแดด ช่วงที่ปลูกใหม่ๆ หากไม่มีฝนตกต้องช่วยรดน้ำประมาณ 2 – 3 วัน/ครั้ง

การให้น้ำ

ให้น้ำด้วยการขังให้ท่วมแปลงแล้วปล่อยให้แห้งภายใน 1 วัน หรือให้ด้วยระบบสปริงเกอร์ก็ได้ซึ่งการให้ด้วยระบบสปริงเกอร์ จะช่วยให้มีออกซิเจนในอากาศเพิ่มขึ้น ทำให้บรรยากาศในสวนปลอดโปร่ง มีส่วนช่วยให้ไผ่ออกหน่อดกมากขึ้น การให้น้ำ ควรดูตามสภาพอากาศช่วงปกติ ให้น้ำวันละครั้งช่วงผลิตนอกฤดู กวรให้น้ำเพิ่มเป็น 2-3 ครั้ง วัน แต่ให้ในระยะเวลาสั้นๆ ถ้าเป็นช่วงฤดูฝน ถ้าฝนตกเรื่อยๆดินขึ้นตลอด ไม่ต้องให้น้ำ ถ้าฝนขาดช่วง สังเกตว่าดินแห้ง จึงค่อยให้น้ำ

การให้ปุ๋ย

ใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักเช่น มูลวัว มูลควาย มูลไก่ มูลหมู และวัสดุที่เหลือจากภาคเกษตรกรรมเช่น ฟางข้าว ซังข้าวโพด แกลบ ขี้เถ้า กากถั่วเหลือง ใบไม้แห้ง เป็นต้น ใส่ที่ โคนไผ่กอละประมาณ 5-10 กิโลกรัม ร่วมกับปุ๋ยยูเรีย และจะใส่ปุ๋ยยูเรียสูตร 8-24-24 หรือ 13-13-21 ใส่สลับกับปุ๋ยยูเรีย กอละ 0.5-1 ขีด เพื่อเพิ่มความหวานให้หน่อไผ่ ใส่ปุ๋ยปีละ 3-4 ครั้ง ใส่ครั้งแรกช่วงเดือน พฤศจิกายน-ธันวาคม แล้วให้น้ำตามและ 2-3 เดือน ก็ใส่อีกครั้ง โดยใส่ปุ๋ยคอกและปุ๋ยหมักร่วมกับปุ๋ยเคมีทุกครั้ง การนำปุ๋ยหมักมาเป็นวัสดุใส่โคนไผ่ เพื่อช่วยในการอุ้มน้ำให้มีความชุ่มชื้น และช่วยทำให้ดินร่วนซุย สามารถแทงหน่อออกมาได้ง่าย จะใช้ปุ๋ยอินทรีย์น้ำเจือจางรดผสมร่วมไปด้วยก็ได้

การดูแลรักษาที่เน้นเป็นพิเศษ

• ในช่วง 1 ปีแรก ต้องหมั่นตัดหญ้าต้องดูแลให้ส่วนไผ่สะอาด และไปร่งอยู่อย่างสม่ำเสมอแต่เมื่อไผ่มีอาย 2 ปีขึ้นไป ต้นไผ่มีใบปกคลุมให้ร่มเงาแล้ว แสงแดดส่องไม่ถึงหญ้าก็จะไม่ขึ้น ก็จะลดภาระการตัดหญ้าลงไป
• เรื่องการสางก่อไผ่ ไผ่จะมีการแตกหน่อเจริญเป็นลำไผ่ และจะมีกิ่งแขนงเล็กๆ ที่แตกออกมาตาม ส่วนต่างๆมากมาย จะต้องใช้มีดหรือกรรไกรตัดแต่งกึ่งแขนงเหล่านั้นออกให้หมด ให้กอไผ่มีแต่ลำไผ่หลักเท่านั้น ต้องหมั่นสางกอให้ทรงต้นโปร่ง แปลงสะอาดอยู่เป็นประจำ
• การพิจารณาเลือกไว้ลำไผ่นั้นให้เลือกลำไผ่ที่อวบใหญ่ และมีทิศทางการเจริญเติบโตเป็นกอใหญ่และมีหน่อมากขึ้นในฤดูถัดไป
• สิ่งที่สำคัญคือ ต้องหมั่นระวังไฟป่า หรือมีแนวกันไฟรอบสวนไผ่จะดีมาก

การทำให้ออกหน่อนอกฤดู

ประมาณเดือนพฤศจิกาขน ของปีที่ 2 ที่เริ่มปลูกไผ่ให้เริ่มทำการตัดแต่งกิ่ง ตัดแต่งต้น โดย 1 กอ จะเหลือลำหลังการตัดแต่งกิ่งเพียง 8-12 ลำเท่านั้น วิธีตัด ให้ตัดชิดพื้นดิน เลือกลำต้นที่สมบูรณ์คงไว้หลังการตัดแต่งเสร็จ ให้ขุดดินรอบๆ กอ ลึก 1 หน้าจอบ ใส่ปุ๋ขกอก กอละ 1-2 กิโลกรัม และปุ๋ยเคมีสูตร 8-24-24 หรือ 13-13-21 กอละ 1-2 ขีดร่วมกับปุ๋ยหมัก ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพความสมบูรณ์ของแต่ละกอ กลบดินให้แน่น ระหว่างนี้ดินยังมีความชื้นอยู่ ปุ๋ยที่ถูกฝังไว้จะค่อยา ละลายและปลดปล่อยธาตุอาหารไปเรื่อยๆ ให้น้ำสม่ำเสมอประมาณต้นเดือนมีนาคม ไผ่หวานจะเริ่มทยายเเทงหน่อออกมา โดยธรรมชาติของไผ่จะมีความทะวายอยู่แล้วแม้ไม่ได้รคน้ำ ก็สามารถออกหน่อได้ตามปกติ เพียงแต่ปริมาณและคุณภาพอาจจะไม่มาก หรือดีเท่ากับการให้น้ำเพียงพอและสม่ำเสมอ

ศัตรูที่สำคัญ

• หนู จะกัดกินหน่ออ่อน วิธีป้องกันและกำจัดควรใช้กับดัก ถ้าระบาดมาก อาจจะมีความจำเป็นต้องใช้สารเคมี เช่น ซิงฟอสไฟด์ ราคูมิน แต่ไม่ควรใช้ในแปลงที่อยู่ในบริเวณบ้าน เพราะอาจสร้างปัญหากับสัตว์เลี้ยงได้
• ตุ่น อ้น เม่น กัดกินหน่ออ่อน เหง้า ทำให้ไผ่ตายได้ วิธีการป้องกันกำจัดให้ใช้กับดักหรือเบ็ดคักในรูตุ่นหรืออ้น
• เพลี้ยแป้ง และเพลี้ยหอย จะดูดกินน้ำเลี้ยง ที่กาบหน่ออ่อนจะทำให้เนื้อแข็งและมีเส้นใย ซึ่งอาจจะเป็นเหตุให้หน่อไม้ไผ่หวานรสชาติเปลี่ยนไป วิธีการป้องกัน คือ รักษาแปลงให้สะอาด ตัดแต่งกอให้โปร่งและควรลอกกาบที่มีเพลี้ยเกาะอยู่ ไม่ควรใช้สารเคมี เพราะจะมีผลต่อผู้บริโภค
• ด้วงงวง เจาะดูดกินน้ำเลี้ยงและวางไข่ในหน่ออ่อน ทำให้หน่อเหี่ยวตาย วิธีการป้องกันและกำจัดคือ ให้รักษาแปลงให้สะอาด เมื่อพบตัวแก่ให้จับไปทำลาย ไม่ควรใช้สารเคมีฉีดพ่น

ที่มา : กรมส่งเสริมการเกษตร

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• การเลี้ยงกบในกระชัง ดูแลง่ายใช้น้ำน้อย
• การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย เพาะง่ายประหยัดต้นทุน

เลี้ยงปลาดุกบิ๊กอุย เลี้ยงง่ายโตไว ทนต่อโรค

เลี้ยงปลาดุกบิ๊กอุย

       ในปัจจุบันอาจกล่าวได้ว่า ปลาดุกลูกผสมอุย – เทศ หรือ บิ๊กอุย นั้น เป็นที่นิยมเลี้ยงของเกษตรกร เนื่องจากเลี้ยงง่าย มีการเจริญเติบโตรวดเร็ว อีกทั้งทนทานต่อโรคและสภาพแวดล้อมได้ดี และเป็นที่นิยมบริโภคของประชาชนเนื่องจากมีรสชาติดี ราคาถูก และเป็นอาหารโปรตีนที่ย่อยได้ง่าย

ดุกด้าน ดุกอุย และดุกบิ๊กอุยมันแตกต่างกัน อย่างไรบ้างล่ะ ?

     ปลาดุกอุย และปลาดุกด้านเนี่ยเป็นปลาพื้นเมืองของเราส่วนบิ๊กอุยนะเป็นปลาลูกผสมเกิดจากพ่อปลาดุกรัสเซียหรือดุกเทศ ผสมกับแม่ปลาดุกอุย แต่ละชนิดแยกง่ายๆ  โดยดูที่กะโหลกครับ

แนวทางการคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์

     การคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ปลาดุกที่นำมาใช้เพาะพันธุ์ควรเป็นปลาที่สมบูรณ์ ไม่บอบช้ำ หรือต้องเป็นปลาที่มีขนาดความยาวเกินกว่า 20 ชม. ขึ้นไป หรือน้ำหนักประมาณ 200 กรัม

     ปลาดุกเพศเมียที่ดีในการเพาะพันธุ์ดูได้จากส่วนท้องจะอูมเป้งไม่นิ่มหรือแข็งจนเกินไป ติ่งเพศจะมีลักษณะกลมสีแดง หรือชมพูอมแดง ถ้าเอามือบีบเบา ๆ ที่ท้องจะมีใช่ลักษณะเป็นเม็ดกลมสีน้ำตาลอ่อนใสไหลออกมาปลาดุกเพศผู้จะมีติ่งเพศยาวเรียว มีสีชมพูเรื่อ ๆ ปลาไม่ควรอ้วนหรือผอมจนเกินไป

พ่อแม่พันธุ์ปลาดุกอุยหาได้จาก 3 แหล่งใหญ่ ๆ คือ

•  ซื้อจากตลาด ทำได้ดพาะบาลแห่งท่านั้น ควยปืนเหล่งใหญ่ที่เกษตรรราปลามาจำหน่ายโดยตรง เพราะจะมีปลาให้เลือกมาก และไม่ช้ำ แต่ต้องไปตลาดแต่เต่เช้า และแม่ค้าปลามักจะไม่ขอมให้เลือกเพราะเสียเวลา แม่ค้าอีกประเภทหนึ่งที่จะสามารถเลือกปลาได้สะดวกก็คือ แม่ค้ารายย่อยที่เอาปลาท้องนามาขาย แต่มีข้อเสียคือไม่แน่นอน
• ซื้อจากบ่อเลี้ยง โครคิดต่อบ่อที่เลี้ยงปลาตุกฮุย และคอยไปกัดมือมีการวิดบ่อ วิธีนี้ค่อนข้างไม่สะดวกโดยเฉพาะบ่อเลี้ยงที่เลี้ยงปลาดุกอุยเป็นปลาเสริมโดยอาจเลี้ยงรวมกับปลาอื่น ๆ เช่น ปลาสลิด แม่ปลามักมีใช่แก่จัด ปลามีขนาดใหญ่มาก แต่ถ้าเป็นบ่อเลี้ยงปลาดุกอุยล้วน แม่ปลามักจะอ้วนเกินไป ตัวค่อนข้างเล็ก ไข่ไม่แก่จัด สังเกตได้จากผนังท้องหนา ติ่งเพค่อนข้างแฟบ ทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะเลี้ยงหนาแน่น และให้อาหารมากเกินไป
• เลี้ยงพ่อแม่พันธุ์เอง เป็นวิธีที่ที่สุด แต่ก็มีเพียงไม่กี่ฟาร์มท่องพ่อแม่ทันธุ์ลงอาจเป็นเพราะไม่มีที่ขุดบ่อ และต้นทุนสูง การเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์เองจะทำให้ได้แม่ปลาตามปริมาณที่ต้องการ สะดวกต่อการวางแผนการเพาะ นอกจากนั้นขังสามารถคัดปลาที่มีลักษณะดี เช่น โตเร็วเป็นพ่อแม่พันธุ์ได้

ขั้นตอนการเลี้ยงปลาดุก

การเลี้ยงปลาดุกบิ๊กอุยเพื่อให้ได้ขนาดตามที่ตลาดต้องการนั้น สามารถ เลี้ยงได้ทั้งในบ่อดิน และ บ่อซีเมนต์ โดยมีขั้นตอนการเลี้ยงดังนี้

• การปล่อยลูกปลา
  ลูกปลาขนาด 2 – 3 เซนติเมตร ควรปล่อย 40 – 100 ตัวต่อตารางเมตร ขึ้นอยู่กับชนิดอาหาร ขนาดบ่อ และระบบการเปลี่ยนถ่ายน้ำ ปกติอัตราการปล่อยเลี้ยงประมาณ 50 ตัวต่อตารางเมตร ใช้น้ำยาฟอร์มาลินใส่ในบ่อเลี้ยง อัตราความเข้มข้น 30 ส่วนในล้าน (3 ลิตรต่อน้ำ 100 ตัน)
• การให้อาหาร
  ในวันที่ปล่อยลูกปลายังไม่ต้องให้อาหาร ควรเริ่มให้ในวันรุ่งขึ้น โดยให้อาหารผสมคลุกน้ำปั้นเป็นก้อนให้กิน วันละ 2 ครั้ง หว่านให้กินทั่วบ่อโดยเฉพาะบริเวณขอบบ่อ เมื่อโตขึ้น สามารถให้กินอาหารเม็ดได้หรือจะให้อาหารเสริมชนิดต่างๆ เช่น ไส้ไก่ เศษขนมปัง เศษเส้นหมี่ เศษเลือดหมู เลือดไก่เศษอาหารต่างๆ แต่ควรต้องระวังเรื่องคุณภาพน้ำในบ่อเลี้ยงด้วย เมื่อเลี้ยงปลาได้ประมาณ 3 – 4 เดือน จะได้น้ำหนักตัวประมาณ 200 – 400 กรัม ผลผลิตที่ได้ 10 – 14 ตันต่อไร่ อัตรารอดตาย 40 – 70 เปอร์เซ็นต์
• การถ่ายเทน้ำ
  เมื่อเริ่มเลี้ยง ควรให้น้ำในบ่อมีความลึกประมาณ 30 – 40 เซนติเมตร และค่อยๆ เพิ่มระดับน้ำขึ้นทุก ๆ สัปดาห์จนได้ระดับความลึกของน้ำ 1.20 – 1.50 เมตร การถ่ายเทน้ำควรเริ่มตั้งแต่การเลี้ยงผ่านไปประมาณ 1 เดือน โดยถ่ายน้ำประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ของน้ำในบ่อ 3 วันต่อครั้ง ถ้าน้ำในบ่อเริ่มเสียจะต้องถ่ายน้ำมากกว่าปกติ

การป้องกันโรค

    ซึ่งมักเกิดจากปัญหาคุณภาพของน้ำในบ่อเลี้ยงไม่ดีเพราะให้อาหารมากเกินไป อาหารเหลือเน่าเสีย ป้องกันได้โดยหมั่นสังเกตว่าเมื่อปลาไม่กินอาหารแล้วจะต้องหยุดให้ทันที ปริมาณอาหารที่ให้ไม่ควรเกิน 4 – 5 เปอร์เซ็นต์ ของน้ำหนักตัวปลา

หมายเหตุ

 การเลี้ยงในบ่อซีเมนต์

      ควรปรับสภาพของน้ำในบ่อที่เลี้ยงให้มีสภาพเป็นกลางหรือเป็นด่างเล็กน้อย และต้องแน่ใจว่าบ่อซีเมนต์ต้องหมดฤทธิ์ปูน

การเลี้ยงในบ่อดิน

      ต้องมีการเตรียมบ่อ โดยเริ่มจากการตากบ่อ เพื่อให้พื้นบ่อแห้ง และปรับสภาพพื้นบ่อให้สะอาด จากนั้นใส่ปูนขาวเพื่อปรับสภาพดินแล้วจึงใส่ปุยดอกเพื่อให้เกิดอาหารธรรมชาติสำหรับลูกปลา จากนั้นทำการระบายน้ำโดยนำน้ำเข้าบ่อ มีการกรองไม่ไม่ให้ศัตองลูกปลาติดเข้ามากับน้ำ เวลาที่เหมาะสมในการปล่อยลูกปลาควรเป็นตอนเย็นหรือตอนเช้า ต้องปรับสภาพคุณหภูมิของน้ำในถุงและในบ่อให้ใกล้เคียงกัน โดยแช่ถุงบรรจุลูกปลาในบ่อเลี้ยงไว้นานประมาณ 20 นาที จึงปล่อยได้

ตลาดและผลตอบแทน

ตลาดรับซื้อมีอยู่ทั่วทุกภาคของประเทศ ราคาที่เกษตรกรขายได้จะอยู่ที่ราคาประมาณ 20 – 21 บาท ต่อกิโลกรัม โดยมีต้นทุนการผลิตอยู่ที่ราคาประมาณ 16 บาทต่อกิโลกรัม

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• การเลี้ยงกบในกระชัง ดูแลง่ายใช้น้ำน้อย
• การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย เพาะง่ายประหยัดต้นทุน

วิธีการปลูกต้นหอม แบบง่ายๆ ไว้กินในครัวเรือน

ต้นหอม เป็นวัตถุดิบสำคัญในหลากหลายเมนูอาหารไทยและเทศ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องปรุงรส เพิ่มกลิ่นหอม หรือใช้ตกแต่งจาน การมีต้นหอมสดๆ ไว้ใช้เองจึงเป็นเรื่องที่สะดวกและช่วยเพิ่มรสชาติให้กับอาหารได้อย่างมาก

ต้นหอมเป็นผักสวนครัวที่ปลูกง่าย โตไว ที่สำคัญสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้หลายครั้ง เหมาะสำหรับปลูกไว้กินเองในครัวเรือน มาดู วิวิธีการปลูกต้นหอม แบบง่ายๆ กันเลย

สิ่งที่ต้องเตรียม

• พันธุ์หัวหอม หรือเมล็ดพันธุ์หอมจากแห่งที่เชื่อถือได้
• ดินร่วนปนทราย
• ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมัก
• กระถางที่ระบายน้ำได้ดี

วิธีการปลูกหอม

• นำดินร่วนปนทราย 2-3 ส่วน ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก 1 ส่วน ผสมให้เข้ากันแล้วกรอกใส่กระถาง หรือแปลงปลูก
• เลือกพันธุ์หัวหอมที่สมบูรณ์ไม่มีโรค หรือเชื้อรา
• หากหัวพันธุ์หอมมีหลายกรีบ แยกกรีบหัวหอมออกจากกัน
• วางหัวหอมลงดิน 2 ใน 3 ส่วนของหัวหอม กดดินให้แน่น ระหว่างต้นให้ห่าง 10-15 เซ็นติเมตร รดน้ำให้ชุ่ม
• นำกระถางไปวางในที่ที่มีแสงแดดส่องถึง

การดูแล

• รดน้ำ เช้า-เย็น เมื่อผ่านไป 1 เดือนควรใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักบ้าง และใส่ปุ๋ยเล็กน้อยทุกๆ สัปดาห์ หมั่นดูแลวัชพืชอย่างสม่ำเสมอ

การเก็บเกี่ยว

• ระยะเวลา  โดยทั่วไป ต้นหอมที่ปลูกจากหัวจะสามารถเก็บเกี่ยวใบได้ภายใน 3-4 สัปดาห์ และเก็บเกี่ยวทั้งต้นได้เมื่ออายุประมาณ 60-90 วัน ส่วนต้นหอมที่ปลูกจากเมล็ดจะใช้เวลานานกว่าเล็กน้อย
• ลักษณะที่พร้อมเก็บเกี่ยว สังเกตจากลำต้นที่สูงประมาณ 20-30 ซม. ใบมีสีเขียวสด และโคนต้นเริ่มอวบขึ้นเล็กน้อย

การเก็บรักษา  ต้นหอมที่เก็บเกี่ยวแล้วสามารถนำไปใช้ประกอบอาหารได้ทันที หรือเก็บไว้ในตู้เย็นในถุงพลาสติกที่มีรูระบายอากาศ จะช่วยให้เก็บได้นานขึ้น

ข้อแนะนำ

• ควรเลือกพันธุ์หัวหอมที่มีขนาดพอดี ไม่เล็กหรือใหญ่เกินไป
• ควรปลูกหอมในดินร่วนปนทราย เพราะจะระบายน้ำได้ดี
• ควรรดน้ำสม่ำเสมอ อย่าดินไม่แห้งเป็นเวลานาน
• ควรใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก เพื่อเพิ่มธาตุอาหารในดิน
• ควรระวังเรื่องโรคและแมลงศัตรูพืช

การปลูกต้นหอมไว้ใช้เองเป็นกิจกรรมที่ง่าย สนุก และให้ผลตอบแทนที่คุ้มค่า ไม่ว่าคุณจะมีพื้นที่มากน้อยแค่ไหน ก็สามารถเริ่มต้นปลูกต้นหอมได้ เพียงแค่ใส่ใจในรายละเอียดเล็กน้อย ตั้งแต่การเลือกวัสดุ การปลูก และการดูแลรักษา คุณก็จะมีต้นหอมสดใหม่ ปลอดภัย ไว้ใช้ปรุงอาหารได้ตลอดเวลา อย่าลังเลที่จะลองลงมือปลูกต้นหอมด้วยตัวเอง แล้วคุณจะพบว่าการมี “สวนครัว” เล็กๆ ในบ้านนั้นเป็นเรื่องที่น่าภูมิใจและเติมเต็มความสุขในการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างไม่น่าเชื่อ

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• เตาเผาถ่าน 200 ลิตร แบบตั้ง ทำง่ายๆใช้งานดี
• ปลูกเผือกหอม พืชเศรษฐกิจ ปลูกง่าย โตดี

แหนแดง พืชมหัศจรรย์ โรงงานผลิตปุ๋ยไนโตรเจน

แหนแดง พืชมหัศจรรย์

แหนแดง (Azolla) จัดเป็นพืชน้ำขนาดเล็ก อยู่ในตระกูลเฟินชนิดลอยน้ำ มีขนาดเล็กเจริญเติบโตลอยอยู่บนผิวน้ำในเขตร้อนและเขตอบอุ่น สำหรับประเทศไทยพบได้ทั่วไปตามคูคลอง หรือแหล่งน้ำขังตามธรรมชาติ ที่กาบใบบนด้านหลังมีโพรงใบและมีสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน (Bluegreen algae) อาศัยอยู่’แบบพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน(symbiosis) เช่น เดียวกับไรโซเบียมในรากพืชตระกูลถั่ว สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินนี้สามารถตรึงก๊าซไนโตรเจนจากอากาศ แล้วเปลี่ยนเป็นสารประกอบในรูปของแอมโมเนียมให้แหนแดงเอาไปใช้ประโยชน์ได้ในอัตรา 200-600 กรัมต่อไร่ต่อวัน แหนแดงจึงเปรียบเสมือนโรงงานผลิตปุยในโตรเจนทางชีวภาพ โดยผ่านกระบวนการตรึงในโตรเจนจากอากาศของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินที่ชื่อ Anobbeno ozolloe ซึ่งอาศัยอยู่ในโพรงใบของแหนแดง

• แหนแดงพันธุ์ที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้แก่เกษตรกรนั้นให้ผลผลิตสูงกว่าพันธุ์พื้นเมืองถึง 10 เท่า และสามารถขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว ภายใน 30 วัน จะให้ผลผลิตแหนแดงถึงไร่ละ 3 ตัน
• เมื่อแหนแดงเจริญเติบโตเต็มที่บนผิวน้ำในนาข้าว 1 ไร่ จะให้ผลผลิตถึง 3 ตัน (150 กิโลกรัมแห้ง) ซึ่งเป็นปริมาณไนโตรเจน ประมาณ 6.0-7.5 กิโลกรัม
• ให้ค่าธาตุอาหารไนโตรเจน 5% สูงกว่า พืชตระกูลถั่ว ซึ่งมี 3%

สภาพแวดล้อมที่เหมาะต่อการเติบโต

• ควรมีน้ำลึก 5-10 เซนติเมตร แต่ไม่ควรลึกเกิน 1 เมตร
• อุณหภูมิ 25-32 องศาเซลเซียส
• ได้รับแสงประมาณ 50% (ร่มรำไร)
• pH ที่เหมาะสม ในช่วง 5.5-6.5 (ไม่ควรเกิน 8)
• ธาตุอาหารต่าง ๆ ควรเพิ่มฟอสฟอรัส หากเพาะขยายในดินทรายหรือร่วนทราย และต้องเพิ่มปุยอินทรีย์เล็กน้อย

การนำแหนแดงไปใช้ประโยชน์

1.  ใช้เป็นปุ๋ยพืชสดในนาข้าวทดแทนปุ๋ยเคมี ไนโตรเจน โดยหว่านแหนแดง อัตรา 50-100 กิโลกรัมต่อไร เลี้ยงแหนแดงก่อนปักดำ 3 สัปดาห์ เมื่อแหนแดงขยายเต็มพื้นที่ให้ปล่อยน้ำออกแล้วไถกลบก่อนดำนา แหนแดงในนา 1 ไร่ ให้ผลผลิตแหนแดง 3,000 กิโลกรัม เทียบได้กับปุ๋ยยูเรีย 7-10 กิโลกรัม ซึ่งเพียงพอต่อการเจริญเติบโตของช้าว
2. ลดปริมาณของวัชพืชในนาข้าว แหนแดงจะคลุมผิวน้ำ ป้องกันไม่ให้แสงแดดส่องลงไปในน้ำ ทำให้วัชพืชในน้ำเจริญเติบโตได้ไม่เต็มที่ การใช้แหนแดง 640 กิโลกรัมต่อไร่ สามารถลดปริมาณวัชพืชในนาหว่านน้ำตมได้ดีที่สุด และยังทำให้ผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้น 19%
3. ใช้เป็นปุ๋ยอินทรีย์สำหรับ พืชผัก ไม้ผล และไม้ดอก แหนแดงสดใช้คลุกรวมกับวัสดุปลูกได้โดยตรง อัตราแหนแดงสดต่อวัสดุปลูก เท่ากับ 1:1 หรือใช้แหนแดงตากแห้ง 2 วัน จำนวน 20-30 กรัม ผสมกับวัสดุปลูก 1 กิโลกรัม (แหนแดงสด 15 กิโลกรัมตากแห้งแล้วเหลือ 1 กิโลกรัม)
4. เนื่องจากมีโปรตีนสูง จึงใช้เป็นแหล่งโปรตีนในอาหารเลี้ยงสัตว์จำพวก เป็ด ไก่ ปลา และ สุกร ใช้อัตราแหนแดงสดน้ำหนัก 9 กิโลกรัม ผสมหัวอาหาร 36 กิโลกรัม ใช้เป็นอาหารเลี้ยงสัตว์ปีก

การเพาะเลี้ยงแหนแดงในวงบ่อซีเมนต์

• เริ่มต้นด้วยการใส่ดินนา หนาประมาณ 10 เซนติเมตร เติมปุ๋ยคอก 1 กิโลกรัม เติมน้ำให้สูงจากระดับดินประมาณ 10 เซนติเมตร
• นำแม่พันธุ์แหนแดงลงไปในบ่อที่เตรียมไว้ ปริมาณ 50 กรัม แล้วใช้มือกระจายลงในบ่อ
• เมื่อเพาะเลี้ยงแหนแดงจนเจริญเติบโตเต็มบ่อ ทำการปล่อยน้ำออกจากบ่อ หรือนำไปขยายต่อตามต้องการ
• กระชังขยายพันธุ์เพื่อเพิ่มปริมาณแหนแดง

การเพาะเลี้ยงแหนแดง เกษตรกรจำเป็นต้องทำบ่อแม่พันธ์แหนแดงไว้ เนื่องจากแหนแดงมีในโตรเจนสูง เนื้อเยื่อค่อนข้างบอบบาง และ อ่อนแอ แมลงศัตรูลงทำลายได้ง่าย เพื่อให้เกษตรกรมีแม่พันธุ์แหนแดงขยายพันธุ์สำหรับใช้ต่อไป

ที่มา : ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรลำปาง สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 1  กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• การเลี้ยงกบในกระชัง ดูแลง่ายใช้น้ำน้อย
• การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย เพาะง่ายประหยัดต้นทุน